Ogród Botaniczny UMCS w Lublinie to ponad 21 hektarów zieleni rozłożonej w dolinie rzeki Czechówki, gdzie lessowe wąwozy tworzą naturalny amfiteatr dla tysięcy gatunków roślin z całego świata. Miejsce powstałe z myślą o studentach i badaczach od pięćdziesięciu lat służy też jako oaza spokoju dla mieszkańców miasta i punkt obowiązkowy dla turystów zainteresowanych przyrodą. Tu można zobaczyć egzotyczne kaktusy w szklarniach, alpejskie rośliny na naturalnym wzniesieniu i osiemnastowieczny dworek szlachecki – wszystko w obrębie jednego spaceru.
- ponad 7000 gatunków roślin
- unikalne wąwozy lessowe
- edukacyjne ścieżki dla każdego
- egzotyczne szklarnie przez cały rok
- piękny dworek z historią
Historia ogrodu na Sławinku
Pomysł założenia ogrodu botanicznego przy Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej pojawił się już w latach czterdziestych, kiedy profesor Józef Motyka organizował Zakład Systematyki Roślin. Początkowo rośliny sadzono przy dzisiejszym miasteczku akademickim, ale szybko okazało się, że potrzeba więcej przestrzeni.
Lokalizację na Sławinku zatwierdzono w 1951 roku, choć prawo własności do gruntu uczelnia uzyskała dopiero siedem lat później. Przez jakiś czas teren stał niezagospodarowany, aż w 1965 roku oficjalnie powołano Ogród Botaniczny jako jednostkę UMCS. Wtedy rozpoczęły się prawdziwe prace – w latach 1964-1970 powstały szklarnie, budynek administracyjny, zbiorniki wodne i system alejek według projektu architektów Oskara i Zofii Hansenów. Początkowo z ogrodu korzystali tylko studenci i pracownicy uczelni. Dopiero 30 kwietnia 1974 roku otwarto bramę dla wszystkich chętnych.
Teren ogrodu charakteryzuje się różnicą wysokości sięgającą 40 metrów między najniżej a najwyżej położonymi punktami, co tworzy unikalne warunki dla różnych grup roślin.
Co rośnie w Ogrodzie Botanicznym UMCS
Ponad 7000 gatunków i odmian roślin – tyle liczy obecna kolekcja ogrodu. Rośliny pochodzą z różnych kontynentów i stref klimatycznych, zgromadzone w kilkunastu działach tematycznych. Arboretum to ponad 1600 gatunków drzew i krzewów, od rodzimych lip i dębów po egzotyczne okazy z Azji i Ameryki. Alpinarium zajmuje naturalne wzniesienie z płynącym strumieniem, gdzie rosną rośliny górskie z Polski, Alp, Kaukazu i innych pasm górskich.
W trzech szklarniach o łącznej powierzchni prawie 700 metrów kwadratowych zebrano około 2200 taksonów roślin tropikalnych i subtropikalnych. Kaktusy, sukulenty, paprocie drzewiaste, palmy – to tylko część tego co można tu zobaczyć przez cały rok, niezależnie od pogody za oknem. Czwarta szklarnia, oranżeria, jest obecnie zamknięta dla zwiedzających ze względów technicznych.
Dział Roślin Użytkowych pokazuje gatunki wykorzystywane przez człowieka – rośliny lecznicze, przyprawowe, włókniste. Rosarium gromadzi różne odmiany róż. Jest też kolekcja roślin cebulowych, wodnych, oraz specjalny dział poświęcony rodzimym gatunkom chronionym, rzadkim i zagrożonym. Przez ogród prowadzi ścieżka edukacyjna „Zobacz, poznaj i pomóż je chronić” oraz ścieżka zmysłów z ziołową altaną przystosowana dla osób z dysfunkcjami wzroku.
Dworek Kościuszków – historia w sercu ogrodu
Na terenie Sławinka już w XVIII wieku istniał niewielki folwark. Szlachecki dworek należał wtedy do Jana Nepomucena Kościuszki, stryja słynnego Tadeusza. Sam Naczelnik Insurekcji także tu gościł podczas pobytu w Lublinie. W latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku budynek został zrekonstruowany i przeniesiony na obecne miejsce w ogrodzie.
Dziś Dworek Kościuszków można zwiedzać jako osobną atrakcję. Wewnątrz odbywają się wystawy, wernisaże i wydarzenia kulturalne. To ciekawy akcent historyczny w przestrzeni zdominowanej przez przyrodę – nie każdy ogród botaniczny może pochwalić się takim połączeniem natury i dziedzictwa kulturowego.
Dolina Czechówki przepływającej przez ogród wraz z lessowymi wąwozami tworzy różnorodne siedliska i mikroklimaty, dzięki czemu w jednym miejscu mogą rosnąć gatunki o różnych wymaganiach.
Dla kogo jest ten ogród
Ogród sprawdzi się jako cel rodzinnego spaceru – dzieci lubią odkrywać zakamarki między wąwozami, obserwować stawki z roślinami wodnymi i szukać najdziwniejszych kaktusów w szklarniach. Ścieżki są wygodne, choć warto pamiętać o różnicach wysokości i zabrać odpowiednie buty. Dzieci do 14 lat muszą przebywać tu pod opieką dorosłych.
Miłośnicy roślin znajdą tu materiał na kilka godzin zwiedzania, zwłaszcza jeśli interesują się konkretnymi grupami – drzewami, alpejkami czy sukulentami. Każdy dział ma tabliczki z nazwami łacińskimi i polskimi, więc można pogłębiać wiedzę botaniczną. Studenci i nauczyciele często korzystają z ogrodu do zajęć terenowych i praktyk.
Jeśli ktoś szuka po prostu miejsca na odpoczynek od miejskiego zgiełku, ogród też się sprawdzi. Ławki rozmieszczone w różnych punktach, szum wody w Czechówce, śpiew ptaków – to działa kojąco bez względu na poziom zainteresowania botaniką.
Kiedy warto przyjechać do Ogrodu UMCS
Każda pora roku ma tu swój urok. Wiosna to czas kwitnienia cebulowych – tulipanów, narcyzów, szafirków. Latem rozkwitają róże, kwitną byliny i rośliny ozdobne, wszystko pachnie i tętni życiem. Jesień przynosi kolory liści w arboretum – klony, dęby i inne drzewa liściaste tworzą prawdziwą paletę barw. Zimą można zwiedzać szklarnie, gdzie zawsze panuje ciepło i wilgoć tropików.
Ogród organizuje też różne wydarzenia przez cały rok – wystawy, spacery tematyczne z przewodnikiem, warsztaty dla dzieci, konkursy. Warto sprawdzić kalendarz na stronie internetowej przed wizytą, może akurat trafi się coś ciekawego.
Praktyczne informacje dla zwiedzających
Lokalizacja i dojazd: Ogród znajduje się w dzielnicy Sławinek w północno-zachodniej części Lublina. Wejście główne i kasa są od strony ulicy Willowej (między numerami 58 i 60). Dawne wejście od alei Solidarności jest nieczynne, a od ulicy Sławinkowskiej są tylko wejścia służbowe. W pobliżu wejścia jest około 100 miejsc parkingowych, bezpłatnych dla zwiedzających.
Godziny otwarcia: W sezonie letnim szklarnie są czynne codziennie oprócz poniedziałków w godzinach 10:00-20:00, kasa działa do 19:00, ostatnie wejście o 19:20. Sam ogród ma nieco inne godziny otwarcia w zależności od pory roku – najlepiej sprawdzić aktualne informacje na stronie garden.umcs.pl przed wizytą.
Ceny biletów: Bilety można kupić na miejscu w kasie lub online przez system KupBilet.pl. Bilety zakupione przez internet są ważne 30 dni od daty zakupu. Dostępne są bilety normalne i ulgowe. Zwiedzanie Dworku Kościuszków wymaga osobnego biletu. Bezpłatny lub ulgowy wstęp przysługuje uczestnikom niektórych programów partnerskich – lista dostępna w kasie i na stronie internetowej.
Ile czasu przeznaczyć: Na spokojny spacer po głównych alejkach wystarczy godzina, półtorej. Jeśli ktoś chce dokładnie obejrzeć wszystkie działy, zajrzeć do każdej szklarni i posiedzieć w spokojnych zakątkach, warto zarezerwować 2-3 godziny. Z dziećmi i piknikiem (jedzenie można przynieść własne) można spędzić tu pół dnia.
Zasady: Na terenie ogrodu obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt (wyjątek to psy przewodniki), zakaz jazdy na rowerach, wrotkach i łyżworolkach. Można robić zdjęcia na użytek prywatny. Warto zabrać wodę, zwłaszcza w upalne dni – spacer po wzniesieniach i wąwozach potrafi zmęczyć.
Kontakt: Ogród Botaniczny UMCS, ul. Sławinkowska 3 (adres administracyjny), 20-810 Lublin. Aktualne informacje o cenach, godzinach i wydarzeniach najlepiej sprawdzać na oficjalnej stronie uczelni lub profilu na Facebooku.