Strefa Historii w Świdniku to miejsce, które opowiada historię miasta przez pryzmat tego, co naprawdę ukształtowało lokalną tożsamość – lotnictwa, motocykli WSK, robotniczego buntu i sportowych sukcesów. Mieści się na drugim piętrze Galerii Venus i łączy w sobie funkcję muzeum z przestrzenią edukacyjną, gdzie można nie tylko oglądać eksponaty, ale też przesiąść się do symulatora lotu czy przejrzeć archiwalne materiały w kioskach multimedialnych.
- interaktywne symulatory lotu
- kolekcja unikalnych motocykli WSK
- historia robotniczych protestów
- bogate multimedia i archiwa
- ekscytujące wystawy o lokalnych sukcesach sportowych
Świdnik – miasto wolności i marzeń
Główna wystawa nosi tytuł „Świdnik – miasto wolności i marzeń” i nie jest to pusty slogan. Ekspozycja rzeczywiście koncentruje się na czterech filarach, które zbudowały charakter tego niewielkiego miasta pod Lublinem. Pierwszy to tradycje lotnicze – Świdnik od dziesięcioleci kojarzy się z produkcją helikopterów w zakładach PZL. Drugi filar przypomina o lipcu 1980 roku, kiedy pracownicy WSK rozpoczęli strajk, który zakończył się pierwszym w historii porozumieniem z władzami komunistycznymi – wydarzenie to wyprzedziło słynne strajki w Gdańsku.
Trzeci element to motocykle WSK, które przez dekady były symbolem polskiej motoryzacji. Czwarty – sukcesy sportowe, szczególnie piłkarzy Avii Świdnik. Ta mozaika tematów sprawia, że zwiedzanie nie jest monotonne – przeskakuje się między różnymi epokami i kontekstami, co trzyma uwagę.
Kolekcja motocykli WSK – perełka dla fanów jednośladów
Największą atrakcją Strefy Historii jest bez wątpienia kolekcja 23 motocykli WSK. Część z nich wypożyczył PZL Świdnik, resztę przekazali prywatni kolekcjonerzy. Wśród eksponatów znajdziemy pierwszy egzemplarz z 1954 roku oraz dwumilionowy model – symboliczny moment w historii produkcji. Jest też motocykl, którym krakowski student Marek Michel objechał świat w latach 70. XX wieku, pokonując prawie 40 tysięcy kilometrów.
Szczególną ciekawostką jest model Sarenka III – prototyp z zabudowaną karoserią, który nigdy nie wszedł do produkcji seryjnej. Tłoczenie blachy okazało się dla fabryki zbyt kosztowne, więc pozostał tylko ten jeden egzemplarz.
Oprócz legendarnych „wuesek” można zobaczyć inne prototypy, które nigdy nie trafiły na ulice. Jest wśród nich model WS-50 z 1983 roku – motorower, który miał konkurować z popularną motorynką. Wyprodukowano tylko jeden egzemplarz. Ściany sal zdobią strony z kalendarzy ze zdjęciami motocykli WSK, a w gablotach leżą breloczki, proporczyki i inne gadżety z tamtych czasów.
Historia robotniczego buntu i Solidarności
Część poświęcona wydarzeniom lipca 1980 roku pokazuje, że Świdnik odegrał ważną rolę w historii polskich przemian ustrojowych. 8 lipca pracownicy Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego rozpoczęli strajk przeciwko rosnącym cenom obiadów w zakładowych stołówkach. To był jeden z pierwszych takich protestów w Polsce, który zakończył się sukcesem – władze ustąpiły.
Ekspozycja przypomina też o Świdnickich Spacerach z 1982 roku. To była forma pokojowego protestu wymyślona przez Jana Kaźmierczaka – mieszkańcy wychodzili na ulice w godzinach nadawania Dziennika Telewizyjnego, demonstrując sprzeciw wobec propagandy. Nie każdy wie, że właśnie w Świdniku narodziła się ta nietypowa forma oporu.
Lotnicze dziedzictwo miasta
Świdnik od zawsze był związany z lotnictwem. W Strefie Historii znajdziemy setki archiwalnych zdjęć dokumentujących historię zakładów lotniczych, a także pamiątki związane z produkcją śmigłowców. Jedną z większych atrakcji jest symulator lotu, który pozwala poczuć się jak pilot helikoptera – szczególnie popularne rozwiązanie wśród młodszych zwiedzających.
Ekspozycja pokazuje też inne konstrukcje, które powstawały w świdnickich zakładach – na przykład ciągnik rolniczy o nazwie „Gryzak” czy wózek inwalidzki „Gacek”. To ciekawa ilustracja tego, jak wszechstronna była produkcja w WSK.
Ostatni motocykl WSK zjechał z taśmy 31 października 1985 roku i był to ostatni motocykl wyprodukowany w Polsce. Koniec produkcji jednośladów zamknął pewną epokę w historii polskiej motoryzacji.
Kiosk multimedialny i materiały archiwalne
Strefa Historii dysponuje trzema punktami multimedialnymi. W kioskach można przeglądać archiwalne zdjęcia miasta, drużyn sportowych oraz filmy z cyklu „Niezapomniane historie” – nagrania rozmów z mieszkańcami, które powstawały przez trzy lata w ramach specjalnego projektu mającego na celu upamiętnienie lokalnej pamięci. Jeden z kiosków przygotowano specjalnie dla dzieci – znajdziemy tam gry komputerowe związane z historią Świdnika.
To dobry sposób na uzupełnienie wiedzy o szczegóły, których nie da się zmieścić w gablotach. Każdy może obejrzeć materiały w swoim tempie i skupić się na tym, co go najbardziej interesuje.
Dla kogo to miejsce?
Strefa Historii sprawdzi się dla różnych grup. Miłośnicy motoryzacji i motocykli znajdą tu prawdziwe skarby – zwłaszcza ci, którzy pamiętają czasy świetności WSK-ek. Osoby zainteresowane historią najnowszą docenią część poświęconą Solidarności i strajkom. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z symulatora lotu i interaktywnych kioskow. Nawet jeśli ktoś nie jest szczególnie zapalonym fanem historii czy techniki, wizyta zajmie maksymalnie godzinę-półtorej i da dobry wgląd w to, czym żyło i żyje to niewielkie miasto.
Warto też wspomnieć, że Strefa Historii regularnie organizuje warsztaty – od malowania pisanek, przez robienie flag, po spotkania tematyczne związane z rocznicami historycznych wydarzeń. To sprawia, że miejsce żyje i nie jest tylko martwą kolekcją eksponatów.
Informacje praktyczne – godziny otwarcia, ceny, dojazd
Strefa Historii znajduje się przy ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 17 w Świdniku, na drugim piętrze Galerii Venus. To centrum miasta, więc łatwo trafić.
Godziny otwarcia:
- Dni powszednie (wtorek-piątek) i niedziele: 10:00-18:00
- Poniedziałki: 8:00-16:00
- Soboty: nieczynne
Możliwe jest zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszym uzgodnieniu. Kontakt: tel. 603 644 806 lub 81 745 04 10, e-mail: [email protected].
Ceny biletów: Warsztaty organizowane przez Strefę Historii mają wstęp wolny, co sugeruje, że samo zwiedzanie również może być bezpłatne lub w symbolicznej cenie – warto zadzwonić i potwierdzić aktualne zasady wstępu.
Jak dojechać: Świdnik leży około 10 km na południowy wschód od Lublina. Można dojechać autobusami komunikacji miejskiej z Lublina (linie podmiejskie), samochodem (droga krajowa nr 17 w kierunku Zamościa, zjazd na Świdnik) lub pociągiem – choć dworzec kolejowy znajduje się nieco na uboczu. Galeria Venus jest w centrum, więc po dotarciu do Świdnika nie ma problemu z trafieniem na miejsce.
Ile czasu zarezerwować: Na spokojne zwiedzanie wystarczy godzina, może półtorej jeśli chce się dokładnie przejrzeć materiały w kioskach multimedialnych i spróbować symulatora lotu. Można połączyć wizytę z przejażdżką po okolicy – nieopodal znajduje się lotnisko PZL Świdnik, gdzie czasem odbywają się pokazy lotnicze.